Nét đẹp văn hoá “trà đạo” Nhật Bản

09-03-2019
Nhân kỷ niệm Ngày động đất sóng thần Nhật Bản (11/3/2011 – 11/3/2019), Redeyes xin phép không nhắc quá nhiều đến những đau thương và mất mát mà xin được mạn phép bàn về “trà đạo” – nét đẹp văn hoá đậm đà bản sắc của xứ sở đất nước Mặt Trời mọc. Mời các bạn cùng Redeyes tìm hiểu về nét văn hoá đặc sắc này nhé!

Cội nguồn văn hoá

Trà đạo Nhật Bản ra đời vào những năm cuối thế kỷ 12. Có nguồn gốc từ Trung Hoa, nhà sư Eisai là người đã có công mang loại trà và thú vui thưởng trà từ Trung Hoa sang Nhật Bản. Từ đó hình thành nên phong tục thưởng trà truyền thống cũng như các lễ trà và nét văn hóa nghệ thuật trà đạo độc đáo của đất nước Nhật Bản.

Trà đạo Nhật Bản phải đi kèm với các trạng thái Thiền, thanh tịnh cả tâm, kết hợp với khung cảnh thanh bình như: các kiến trúc vườn tược, thư pháp, hay một không gian ẩm thực yên tịnh nào đó để người thưởng trà có thể tĩnh tâm mà tận hưởng vị ngon của trà.

Người Nhật rất hay khi biến tấu một thú vui uống trà của người Trung Hoa thành một nét văn hóa ẩm thực đầy nghệ thuật của dân tộc mình. Trà đạo Nhật Bản không đơn giản chỉ là uống trà mà còn phải hòa mình vào thiên nhiên, tĩnh tâm làm sao để tâm hồn không còn nghĩ ngợi điều gì.

Đây cũng là một giải pháp tu tâm tu tính theo đúng triết lý của Phật Giáo. Với các nguyên tắc: Hòa – người thưởng trà phải hòa mình vào thiên nhiên, Kính – thể hiện sự tôn kính đối với những người thưởng trà khác, Thanh – tâm hồn, tâm trí phải thanh tịnh, Tịch – thưởng trà ở một khung cảnh yên bình, tĩnh lặng.

Vậy “trà đạo” Nhật Bản có những điểm gì đáng lưu ý?

Nước pha trà

Độ nóng của nước pha thường ở 80 – 90 độ C, được chứa trong một bình thủy tinh hoặc được cho vào nấu trong một cái ấm kim khí được đặt trên bồn than có độ nóng vừa.

Dụng cụ

Ấm trà và tách thưởng trà được rửa bằng nước sôi để không chỉ làm sạch mà còn làm cho ấm và tách được ấm hơn trước khi pha trà và thưởng trà. Loại trà được sử dụng để pha là trà bột matcha có màu xanh, mỗi lần pha thì người phụ trách pha trà chỉ dùng một muỗng cà phê. Chỉ trừ trường hợp người thưởng trà nghiện hoặc thích uống trà có vị đậm thì mới pha nhiều muỗng bột trà hơn.

Pha trà

Trà đạo thường được pha với số lượng là 3 lần. Lần pha thứ nhất, với nước sôi 60 độ C, để khoảng 2 phút rồi mới rót ra dùng. Lần pha thứ hai, nước pha ở độ nóng 80 độ C và sau khi pha để khoảng 30 – 40 giây rồi rót ra tách ngay để thưởng thức. Lần pha thứ ba, nhiệt độ nước để pha trà là 90 độ C, để khoảng 30- 40 giây sau khi pha rồi rót ra ngay để thưởng thức.

Đặc biệt với các loại trà cực ngon, loại thượng hạn thì có thể sẽ được pha thêm lần thứ 4 hoặc thứ 5.

Rót trà

Tách hoặc ly trà được để trong khay. Rót theo thứ tự 1 – 2 – 3 – 4. Loại tách cỡ lớn tầm 70ml, lần đầu rót vào 30ml, sau đó tiếp tục với thứ tự ngược lại 4 – 3 – 2 – 1 mỗi lần 20ml. Tổng cộng tách trà rót là 50ml. Không được rót đầy trà cho khách một lần đầy tách rồi rót tiếp cho người kế tiếp. Làm như vậy sẽ có sự khác biệt về độ đậm nhạt của trà.

Thưởng trà

Người Nhật thường ăn kèm một vài loại bánh ngọt khi thưởng trà để làm gia tăng hương vị của trà. Loại bánh được sử dụng để ăn kèm với trà đạo Nhật Bản nhiều nhất là wagashi, vị ngọt thanh của wagashi hòa quyện cùng vị đắng của trà xanh tạo nên một vị khó tả, nhẹ nhàng lâng lâng khó có thể kiếm được ở bất kỳ món ẩm thực nào. Một lưu ý nữa là phải ăn hết bánh trong miệng rồi mới uống trà, không nên vừa ăn vừa uống, có thể mới cảm nhận hết được hương vị độc đáo khi thưởng thức trà đạo Nhật Bản.

Dư âm đọng lại…

Cầu kỳ mà độc đáo, tinh tế, từ lâu nghệ thuật trà đạo đã trở thành nét văn hóa đặc trưng của người Nhật. Con người hòa mình vào không gian dìu dịu hương thơm của trà khiến cho tâm hồn trở nên thư thái, nhẹ nhõm, khác hẳn với cuộc sống xung quanh vốn ồn ào, tấp nập, đầy bon chen.

Đó cũng là nét đẹp về quê hương xứ sở mảnh đất con người Nhật Bản cần cù, chịu khó, quật cường nhưng rất đỗi sâu sắc, nhẹ nhàng, thanh lịch…

----------

Tâm An (t/h)