Tết Hàn thực – Tết của cội nguồn và những thức quê dân dã

06-04-2019
Hằng năm cứ đến ngày Tết Hàn thực (mùng 3/3 ÂL), bao người con xứ sở mảnh đất Con Rồng Cháu Tiên lại tất bật chuẩn bị mâm cơm chay, với đầy đủ các thức ăn nấu chín để nguội, và có cả bánh trôi nước – thức quà quê dân dã… nhằm tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên và nguồn cội. Đây cũng là dịp con cháu có dịp đoàn tụ, quây quần bên gia đình, cha mẹ, ông bà.

Đậm đà văn hoá Việt

Tuy có nguồn gốc từ Trung Hoa nhưng Tết Hàn thực của người Việt vẫn mang những sắc thái riêng, mang đậm chất Việt. Vào ngày mùng 3/3 âm lịch hằng năm, người dân đều ăn đồ nấu chín để nguội với tấm lòng thành kính nhất nhằm tưởng nhớ đến công ơn dưỡng dục của những người đã khuất.

Khác với Tết Hàn thực ở Trung Quốc, vào ngày này người Việt không kiêng lửa, vẫn nấu nướng bình thường. Điều đặc biệt, người Việt còn sáng tạo nên bánh trôi, bánh chay với ý nghĩa tượng trưng đó là những thức ăn nguội - hàn thực.

Hướng về cội nguồn

Tết Hàn thực của người Việt chủ yếu mang ý nghĩa hướng về cội nguồn, tưởng nhớ công lao của những người đã khuất. Chẳng hạn người Việt có lệ dâng bánh trôi lễ Hai Bà Trưng vào ngày mùng 6/3 ở Hà Tây. Tiếp đó, ngày giỗ tổ Hùng vương mùng 10/3, người Việt từ khắp mọi miền tổ quốc về đền Hùng (Phú Thọ) thắp hương và dâng cúng những đĩa bánh trôi, bánh chay, tưởng nhớ cội nguồn... Như thế, rõ ràng tết Hàn thực của ta mang màu sắc dân tộc riêng, trường tồn trong quá trình dựng nước và giữ nước.

Thức quê dân dã

Bánh trôi, bánh chay là đặc trưng của ngày lễ này. Từ xa xưa bánh trôi, bánh chay đã đi vào thơ ca dân tộc như những món ăn đặc trưng phổ biến của người Việt. Hai thứ bánh trôi và chay đều làm từ bột gạo nếp thơm. Bánh trôi nặn viên nhỏ, ngoài trắng, trong nhân đường đỏ, thả luộc trong nồi nước sôi, khi bánh nổi lên mặt nước vớt ra vừa chín tới. Còn bánh chay thì nặn tròn dẹt, không nhân, đặt lên đĩa nhỏ, khi ăn đổ nước đường lên trên.

Truyền thống dân tộc

Vào những ngày này, cùng người thân thưởng thức một đĩa bánh trôi, bánh chay, ta như cảm nhận được nhân tình thế thái. Nhiều người còn truyền tai nhau rằng, ăn bánh trôi, bánh chay vào ngày này để ôn lại những chuyện xưa cũ, chuyện một thời đã xa của dân tộc ta.

Cũng có tích kể lại rằng bánh trôi, bánh chay có từ thời Hùng Vương và tục làm hai thứ bánh này để nhắc nhớ về sự tích “bọc trăm trứng” của Âu Cơ. Trăm viên bánh nhỏ tượng trưng cho trăm quả trứng của Đức Lạc Long Quân. Bánh trôi tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con lên rừng theo mẹ. Bánh chạy tượng trưng cho 50 quả trứng nở ra thành 50 người con theo cha xuống biển.

Và những truyền thống này đã ăn sâu vào tâm thức người Việt, để rồi cứ đến ngày Tết Hàn thực, người người nhà nhà lại nô nức chuẩn bị làm bánh trôi, bánh chay. Với mùi thơm phức của đậu xanh, đường mật, không khí tết dường như trở nên sôi động và ý nghĩa hơn.

Nhân Tết Hàn thực, Redeyes chúc các bạn có một ngày lễ thật ấm cúng và đoàn viên!

---------------

Tâm An (t/h)

Ảnh: ST