Nguồn gốc và ý nghĩa Tết Đoan Ngọ tại Việt Nam

06-06-2019
Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày lễ, Tết truyền thống tại Việt Nam. Tết Đoan Ngọ được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch. Năm 2019, Tết Đoan Ngọ rơi vào thứ 6, ngày 7 tháng 6. Hãy cùng với Redeyes tìm hiểu kỹ hơn về ngày Tết đặc biệt và ý nghĩa này nhé!

Nguồn gốc Tết Đoan Ngọ tại Việt Nam

Vào một ngày sau vụ mùa, tất cả nông dân ăn mừng vì trúng mùa nhưng sâu bọ lại kéo đến và ăn mất cây trái, thực phẩm đã thu hoạch. Người nông dân đau đầu không biết làm cách nào để có thể giải được nạn sâu bọ này. Bỗng nhiên, có một ông lão tự xưng là Đôi Truân từ xa tới đã chỉ cho dân chúng cách lập đàn cúng để xua đuổi sâu bọ. Đàn cúng đơn giản với các món như: bánh tro, trái cây. Sau khi lập đàn cúng, mọi người ra trước nhà mình để vận động thể dục. Người nông dân làm theo cách mà ông già Đôi Truân chỉ, một lúc sau, sâu bọ lăn ra chết rũ rượi. Trước khi đi, ông lão còn nói thêm: Sâu bọ hằng năm vào ngày này rất hung hăng, mỗi năm vào đúng ngày này cứ làm theo những gì ta đã dặn thì sẽ trị được chúng.

Dân chúng vô cùng biết ơn ông lão. Để ghi nhớ việc này, dân chúng gọi đây là ngày "Tết diệt sâu bọ", có người gọi nó là "Tết Đoan Ngọ" vì giờ cúng thường vào giờ Ngọ (12 giờ).

Một số phong tục vào Tết Đoan Ngọ của người Việt

Theo lệ, đúng 12 giờ trưa, người dân ở các vùng thôn quê rủ nhau đi hái lá. Đây là lúc có dương khí tốt nhất, là giờ mặt trời toả ra ánh nắng tốt nhất trong năm, vì thế Tết Đoan Ngọ còn được gọi với tên Tết Đoan Dương. Lá cây cỏ hái được vào giờ này đem nấu nước xông có tác dụng chữa bệnh rất tốt: bệnh ngứa ngoài da, bệnh về đường ruột, cảm mạo,...

Ngày xưa, vào ngày mùng 5 tháng 5, người ta còn có tục nhuộm móng chân, móng tay, tục khảo cây lấy quả, tục treo ngải cứu để trừ tà... Những em bé chưa biết đi thì được lấy một ít vôi quệt vào thóp, vào ngực và rốn để không bị đau bụng, nhức đầu. Tuy nhiên, phần lớn các tục lệ này ngày nay đã được đơn giản hóa, còn giữ lại tục tắm nước lá, khảo cây lấy quả và tục đi hái lá thuốc...

Ý nghĩa Tết Đoan Ngọ

Tết Đoan Ngọ có nội hàm văn hóa phong phú, không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà còn rất phổ biến tại Trung Quốc, Triều Tiên, Hàn Quốc,.. Như vậy, Tết Đoan Ngọ là một phong tục lễ Tết của người Á Đông, gắn liền với quan niệm về sự tuần hoàn của thời tiết trong năm.

Tại Việt Nam, Tết Đoan Ngọ đã được "Việt hóa" thành ngày Tết diệt sâu bọ và thờ cúng tổ tiên. Sở dĩ có tên “Tết giết /diệt sâu bọ" vì trong giai đoạn chuyển mùa, chuyển tiết, dịch bệnh dễ phát sinh. Vào ngày này, dân gian có nhiều tục nhằm diệt trừ và phòng bệnh.

Hiện ở một số làng quê Việt Nam vẫn còn giữ nếp xưa, rất coi trọng ngày Tết này. Sau Tết Nguyên Đán, có lẽ "Tết giết sâu bọ" là cái Tết sum họp và đầm ấm nhất và có nhiều tục lệ gắn kết với đời sống của người dân... Vì vậy, con cháu dù làm ăn xa xôi mấy cũng cố gắng thu xếp để về.

Vào thời điểm này, trái cây, hoa lá bắt đầu đơm hoa, kết trái chuẩn bị cho một mùa bội thu. Do đó, hoa quả là thứ đồ cúng tuyệt nhiên không thể thiếu. Ngoài ra, còn có những món ăn khác tùy theo tập quán của từng địa phương: trái cây theo mùa, bánh tro, cơm rượu, heo quay, thịt vịt…

Và cuối cùng, Redeyes chúc các bạn có ngày Tết Đoan Ngọ vui vẻ, ấm áp bên đại gia đình!

------------

Nguyen Hien (t/h)